|
Rezumu konteúdu |
Iha programa televizaun australianu ABC “Four Corners”, repórter Andrew Fowler analiza polítika externu Austrália nian kona-ba Timor-Leste no ninia relesaun espesiál ho Indonézia iha kontestu buat hotu ne’ebé akontese 1999. Liafuan husi matenek-na’in sira tuirmai: Des Ball, Strategic Studies, ANU, (espesialista servisu informasaun militár [“intelijen”] sira); Scott Burchill, Deakin University; Richard Woolcot, eis-Embaixadór Australianu iha Indonézia; Ali Alatas, Ministru Relasoens Externas Indonézia nian; Gareth Evans, Ministru Relasoens Externas Austrália nian, 1988-96. Imajen sira husi treinamentu soldadu indonéziu iha Austrália. Deklarasaun rezignasaun Suharto nian, 1998. John McCarthy, eis-Embaixadór Austrália nian iha Indonézia. Lance Taudevin, enjeñeiru idráuliku ne’ebé rekruta tiha ba projetu dezenvolvimentu oioin hatete katak Embaixadór McCarthy dehan ba nia katak ninia relatóriu sira "alarmante demais” no hameno nia atu “haree kontestu luan liu". Alexander Downer, Ministru Relasoens Externas Austrália nian, 1999. DIO (Defence Signals Directorate) temi Jenerál Wiranto no hatete katak nia “taka matan [ba situasaun ne’e]”. Alexander Downer: “karik elementu ruma sei fahe kilat dadaun”, “maibé ida-ne’e laós polítika ofisiál”. Masakre Likisá nian. Imajen refujiadu sira-nian ne’ebé milísia sira oho liutiha ne’e iha Manuel Carrascalão nia uma. Sorumutu kona-ba Timor-Leste ne’ebé Primeiru-Ministru Australianu John Howard organiza tiha iha Bali. Dewi Fortuna Anwar, asesór Prezidente Indonézia nian, Habibie. Autoridade Indonézia sira lakohi Forsa Internasionál Manutensaun Dame. Mandarin Oriental Hotel, líder milísia sira Tomás Gonçalves: orden Adam Demiri nian, "oho ema hotu husi CNRT no pró-independénsia, aman, inan no oan sira", "Governadór Timór Timur hatete katak tenke oho amu no madre sira tanba sira fó apoiu ba independénsia". Stanley Roth, especialista ba relasaun EUA Ásia. Merv Jenkins, ofisiál ligasaun australianu ho servisu informasaun militár Estadus Unidus nian: presaun atu fahe informasaun maka’as duni no aumenta nafatin. Paul Barrat, Sekretáriu Defeza Austrália nian. Wayne Sievers, ofisiál informasaun Polísia Austrália nian. José Ramos-Horta, Juwono Dudarsons, Sekretáriu Defeza Indonézia nian. |